ono ciężej ciekawiej Poznała

„ono ciężej, ciekawiej. Poznała, doświadczyła. Palce rodaków poczuła na sobie u szczytu wielkości, gdy zdawałoby się, że jest już narodowym tabu; jej ofiarność, jej bezinteresowność i autorytet moralny nie miały sobie równych. Ale oto prawie sześćdziesięcioletnia pani Eliza (tytułowanie samym imieniem bez nazwiska zawsze oznaczało w Polsce najwyższy społeczny szacunek, w ten sposób podbity kraj tworzył sobie monarchów), pani Eliza czyni nieopatrzny krok swoją nową powieść Argonautów drukuje równocześnie w „Tygodniku Ilustrowanym" i w rosyjskim wydawnictwie „Wiestnik Jewropy". Od razu wybucha patriotyczny klangor. Oskarża się ją w prasie o zdradę,
0 plucie żółcią i geszeft. Dziobią ją donosami do opinii publicznej, zarzucają dwulicowość i wykręty. Zniesławiona próbuje się bronić. Na nic to, w „Przeglądzie Wszechpolskim" wytykają jej oportunizm i brak odwagi cywilnej. Dostaje anonimowy wyrok śmierci kartkę z zapowiedzią przebicia sztyletem.
«Stałam pod gradem — jak zwykle — sama, patrząc, jak mi dobre imię rozszarpują, jak owoc długiej już pracy niszczą i depcą. Bywały chwile, w których zdawało mi się, że umrę z rozpaczy
1 — wprost ze wstydu, że mogę być w taki gruby, ohydny sposób posądzoną.» Dosięgło ją i zmogło. Ale w przebłysku samozachowawczym wykonała ruch obronny, bardzo prawidłowy, pisząc następną książkę tom nowel powstańczych z cyklu Gloria uictts... Chwała zwyciężonym.“(9)